In gesprek: geloof als leidraad

Passende langdurige zorg die aansluit bij een kerkelijke leefstijl. Daarvan is Huize Winterdijk een voorbeeld. Ouderen uit de Gereformeerden Gemeenten in Nederland kunnen er wonen en leven zoals ze gewend waren. Wat betekent dat voor hen? Bert Karrenbeld, manager zorg ad interim, bij Huize Winterdijk en Rob Gruntjes, Inkoper Langdurige Zorg bij Zorgkantoren Coöperatie VGZ gaan met elkaar in gesprek.

“In het begin werd er uiteraard wel gekeken: wat voor een man is het die hier manager zorg is geworden? Ik heb duidelijk aangegeven dat ik volledig achter de kerkelijke identiteit als bestaansbasis van Huize Winterdijk sta,” vertelt Bert Karrenbeld, sinds begin 2016 manager zorg a.i. bij Huize Winterdijk en zelf PKN gereformeerd. “Natuurlijk moest ik eerst het vertrouwen van medewerkers en bewoners zien te winnen en uiteraard komt in Huize Winterdijk het geloof in gesprekken met bewoners en medewerkers ter sprake. Echter op een wederzijds respectvolle wijze en benadering. De reformatorische gezindte is de basis voor de identiteit van Huize Winterdijk. “Mensen kiezen daar specifiek voor”, ervaart ook Rob Gruntjes, inkoper Langdurige Zorg bij Zorgkantoren VGZ Coöperatie. Hij kent Huize Winterdijk inmiddels goed en weet nog wat hem als eerste opviel.

 

Rob: “Het ziet er uit als andere verpleeghuizen en toch zijn er verschillen. Op de tafel in de vergaderzaal ligt een grote Bijbel. Ik zag geen tv’s, viel me op. Een orgel in de eetzaal. Is de zorg en dagbesteding ook echt anders?”
Bert: “Zojuist zag je in de eetzaal dat de pastoraal medewerker de maaltijdafsluiting doet. We hebben inderdaad geen tv’s hier. Wel een enkele radio of laptop om kerkdiensten te luisteren. Zeer regelmatig worden de preken via de eigen kerktelefoon uitgezonden. Op vrijdag is er vaak een weeksluiting waarbij wordt gebeden en gezongen. Ook bij de maaltijden in de eetzaal beginnen en eindigen we met gebed. Het is hier een unieke organisatie waar een ieder de eigen reformatorische geloofsrichting kan volgen en zelf beleven. De bewoners komen overal uit het land vandaan. Van Zeeland tot de Veluwe maar ook uit de regio.”

 

Leefstijl

Rob: “Zijn de medewerkers ook allen kerkelijk?”
Bert: “Ja, de medewerkers die hier komen werken, hebben allemaal een reformatorische achtergrond/identiteit die overeenkomt met die van Huize Winterdijk. We hebben recent nog een periode gehad waarin we gedwongen waren uitzendkrachten in te zetten. Ondanks dat wij hiervoor een beroep doen op uitzendbureaus met een dezelfde signatuur, lukte het niet altijd ook die krachten te krijgen met de gewenste kerkelijke achtergrond. Sommige bewoners hadden hier toch wel problemen mee en spraken me daar ook op aan. Ik kan me dat goed voorstellen. Wanneer je de keuze voor Huize Winterdijk hebt gemaakt, verwacht je ook dat je daar terugvindt waar je expliciet voor gekozen hebt, oftewel men kiest heel bewust voor de identiteit van Huize Winterdijk. Tot het einde van hun aardse leven willen de bewoners hun eigen religieuze leefstijl kunnen behouden.”
Rob: ”Hoe is het om met een gereformeerde achtergrond naar een algemeen verpleeghuis te gaan?”
Bert: “Om een sprekend voorbeeld te noemen: een bewoonster van Huize Winterdijk heeft gerevalideerd in een andere instelling en lag daar op een kamer met iemand die van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat de tv aan had. Die vrouw voelde zich diep, diep ongelukkig dat ze hier deelgenoot van moest zijn. Je kunt wel zeggen: dan moet je niet kijken, maar zo werkt het niet.”
Rob: “Zeker niet als je je hele leven al gewend bent op jouw manier je dag in te delen.”
Bert: “Er wordt wel gedacht: het is in Winterdijk ouderwets en iedereen loopt in het zwart rond. Zo is het absoluut niet. Dit is een moderne organisatie met jonge, deskundige medewerkers. Veel bewoners hebben bedrijven en winkels gehad, zijn vaak hoogopgeleid. Wat ze gemeen hebben, is hun kerkelijke achtergrond. De Gereformeerde Gemeente in Nederland heeft rond de 22.000 – 23.000 leden. Omdat het zo’n kleine gemeenschap is, kennen veel mensen elkaar wel.”
Een ieder kan hier de eigen reformatorische geloofsrichting volgen en zelf beleven


Niet overplaatsen

Huize Winterdijk telt 135 appartementen, 2 zorgkamers, een hotelkamer, twee woongroepen van acht en één van tien bewoners (in totaal 26 bewoners). De bewoners van de appartementen kunnen indien nodig thuiszorg van het eigen personeel van Huize Winterdijk verkrijgen. Het merendeel van de bewoners verkrijgt deze thuiszorg vergoed vanuit de zorgverzekeringswet. Daarnaast is er Het Baken, een verpleeghuisafdeling zonder behandeling. Dit “zonder behandeling” houdt alleen maar in dat wij geen eigen verpleeghuisarts of specialist ouderengeneeskunde hebben maar dat alle bewoners een eigen huisarts hebben. Uiteraard kunnen de huisartsen voor meer specialistische zorg een beroep doen op andere verpleeg-huizen waarmee wij afspraken hierover hebben gemaakt. Bert: “Zo’n 90% van de bewoners zit bij één huisartsenpraktijk. Dat werkt efficiënt voor de zorg en zorgt voor een goede communicatie met korte lijnen”. De bewoners van Het Baken vallen op één bewoner na allemaal onder de Wet Langdurige Zorg.
Rob: “Merk je dat de zorgvraag groter wordt?”
Bert: “Vroeger kwamen mensen hier als ze 65-70 jaar waren. Nu komen mensen vaak op latere leeftijd bij ons als bewoner. Mensen blijven langer thuis wonen voordat ze naar een verpleeghuis gaan en dat is ook het beleid van de overheid. Negen van de tien bewoners komt dus vaak met een zorgvraag bij ons binnen.”
Rob: “Zie je ook bewoners die nog wel in hun eigen appartement wonen maar eigenlijk voor zorg zouden moeten doorstromen naar het Baken?”
Bert: “Het Baken ligt eigenlijk continu vol en er is een wachtlijst. Om conform de regels aan een zorgvraag te kunnen voldoen wordt dan zorg in de vorm van een Volledig Pakket Thuis of Modulair Pakket Thuis verleend. Dus thuiszorg onder de vlag van de Wlz. Een enkele keer hebben we iemand in een ander verpleeghuis moeten plaatsen, maar in principe probeer ik mensen tot het einde van hun leven hier te houden. De unieke identiteit van dit (verpleeg)huis betekent dat je mensen eigenlijk niet wilt overplaatsen, zolang wij de zorg nog op een goed niveau kunnen verlenen. Alleen als wij als zorgverleners de te verlenen zorg echt niet meer kunnen opbrengen, moet je in goed overleg met bewoner en familie keuzes maken. Het uitgangspunt is en blijft echter mensen zo lang mogelijk in Huize Winterdijk te houden.”

 

Betrokkenheid

Bert: “We kunnen mensen heel lang in de thuiszorgsetting houden en zo zelfs ziekenhuisopname voorkomen. Dan is het wel zo dat ik een beroep op de familie doe. Ook als er bijvoorbeeld gewaakt moet worden bij iemand, proberen we de familie daarbij te betrekken.”
Rob: “Die bereidheid is er ook wel?”
Bert: “De betrokkenheid van de families is groot. Men komt. Voor mensen uit de buurt is dat natuurlijk makkelijker dan wanneer men uit Zeeland moet komen. Wat ik mensen vaak over hun ouders hoor zeggen: zij hebben altijd voor ons gezorgd, nu zorgen wij voor hen. Soms heeft men geen kinderen of kunnen deze gewoonweg niet frequent komen. Vaak komen er dan wel weer bekenden vanuit de eigen achterban. Vergeet niet, de kring is klein. Bovendien hebben de kerken hier in Gouda vrijwilligers met een opleiding voor zorg in de terminale fase. Op deze extra ondersteuning kun je in veel gevallen ook een beroep op doen.”
Soms moeten we er voor waken dat we niet veel meer zorg leveren dan waarvoor we betaald krijgen.

 

Voldoende personeel?

Bert: “De medewerkers hebben zorg verlenen voor de bewoners hoog in het vaandel staan. De betrokkenheid is groot. Op sommige momenten moeten we er soms zelfs voor waken dat we niet veel meer zorg leveren dan waarvoor we betaald krijgen.” Dit klinkt misschien zakelijk maar als zorginstelling is het momenteel ook een wikken en wegen tussen de balans in kosten en inkomsten.
Rob: “Kun je voldoende personeel vinden of is het dubbel moeilijk: én verpleegkundige én de achtergrond die je wilt?”
Bert: “In de tijd dat we werkten met uitzendkrachten, vonden onze bewoners en families dat er teveel verschillende gezichten aan het bed kwamen. Op het moment hebben we gelukkig enkele jonge, gediplomeerde verzorgenden, niveau 3, voor Huize Winterdijk kunnen verkrijgen. Het blijkt echter zeer moeilijk om verpleegkundigen, niveau 4, bij ons binnen te halen. We proberen nu eigen medewerkers warm te maken om de opleiding tot verpleegkundige te gaan volgen.”

 

Cliëntenraad

Rob: “Hoe ervaar je de samenwerking met de Cliëntenraad?”
Bert: “De Cliëntenraad, dat is echt geweldig! We betrekken ze overal bij en zij ons als management. Zij zijn ook aanwezig bij de overleggen met het zorgkantoor. Toen ik hier kwam, was er net een tweede nachtdienst ingesteld. De Cliëntenraad is hier vanaf het begin bij betrokken geweest en gaf aan dat er na een half jaar een evaluatie moest plaatsvinden. Vorige maand was dat half jaar voorbij en prompt kreeg ik een mailtje van de Cliëntenraad of de evaluatiegegevens al beschikbaar waren”
Rob: “Bij veel Cliëntenraden is het nog zoeken, maar jullie hebben het goed voor elkaar, is mijn indruk. De Cliëntenraad is aanwezig, goed voorbereid, kritisch maar altijd constructief en denkt mee – zoals het moet zijn.”

 

Religieuze achtergrond

De religieuze identiteit is in de dagindeling bij Huize Winterdijk terug te zien.
Bert: “Iedere morgen wordt het “nieuws” omgeroepen. Hierbij worden de dagactiviteiten, e.d. benoemd. Voor en na de maaltijden wordt er gebeden en er wordt dagelijks in en uit de Bijbel gelezen. Kunnen bewoners niet meer zelf lezen, dan worden ze soms voorgelezen door zorgassistenten, vrijwilligers of familie. Op de voorleesmiddagen wordt er ook uit de Bijbel voorgedragen. Op zangmiddagen worden er psalmen gezongen. Ook na een management-team-overleg wordt er een stukje uit de Bijbel gelezen.”
Rob: “Was dat wennen voor jou?”
Bert: “Nee, dat was eigenlijk best natuurlijk. Mijn vrouw en ik lezen thuis ook uit de Bijbel. Uiteraard staat in het dagelijkse leven binnen Huize Winterdijk de religieuze achtergrond op de voorgrond.”
Rob: “Volgens de Wlz hebben de zorgkantoren een zorgplicht voor alle mensen in de regio. Daar staat nu expliciet bij dat we rekening moeten houden met levensstijl en geloofsovertuiging. Ik vind het een goede ontwikkeling. Het is niet nieuw, maar keuzevrijheid heeft in de Wlz meer aandacht gekregen. We stellen nu meer dan voorheen de vraag: welke behoeften hebben specifieke doelgroepen.”
“Op de dagen waarop het zondagsrooster geldt, worden de hoogstnoodzakelijke (zorg-)handelingen verricht en verder houden bewoner en medewerker zich aan de zondagsrust, zoals in de Bijbel omschreven staat”.